ب : دومين غرضى كه « ما » حرفيه زائده در آيه « قليلا ما يؤمنون » احتمال دارد ، اين است كه براى افادهء تقليل آورده شده باشد ، كه در اين صورت تقليل بعد از تقليل مىشود يعنى بسيار كم و معناى آيه اين گونه مىشود : « يؤمنون إيمانا قليلا قليلا » مانند معناى « أكلت أكلاما » و در اين فرض « قليلا » به معناى اصلى خود است و داراى معناى نفى نيست . و يزعم قوم : گروهى اعتقاد دارند كه « ما » در آيه اسم بوده و نكره به معناى « شيء » است و بدل از « قليلا » مىباشد . ثانيها : دومين احتمال دربارهء « ما » در آيهء شريفه « قليلا ما يؤمنون » اين است كه « ما » نافيه باشد و « قليلا » صفت براى مفعول مطلق - مصدر - محذوف « ايمانا قليلا ما يؤمنون » و يا صفت براى ظرف زمان محذوف باشد « زمنا قليلا ما يؤمنون » كه هم مفعول مطلق و هم ظرف معمول « يؤمنون » بوده و مقدم شده‌اند ، سپس حذف گرديده‌اند . و يردّه أمران : لكن اين احتمال داراى دو اشكال اساسى است كه موجب مردود بودن آن مىباشد . أحدهما : همانا « ما » نافيه صدارت‌طلب است و الفاظ صدارت‌طلب نمىگذارند عوامل مابعدشان بر الفاظ ماقبلشان عمل كند و چون « زمنا قليلا » معمول « يؤمنون » است پس معلوم مىشود كه « ما » نافيه نمىباشد . و يسهل ذلك : مصنف كتاب از امر اول در رد احتمال دوّم ، جواب مىدهد به اينكه آسان مىگرداند عمل مابعد الفاظ صدارت‌طلب را در ماقبلشان - با آن كه خلاف قاعده است - اينكه « قليلا » صفت براى « زمنا » كه ظرف است فرض شود نه صفت براى مفعول مطلق ، بنابراين صفتيت « قليلا » براى موصوف « زمنا » و عمل مابعد « ما » كه صدارت‌طلب است در ماقبل آن اشكالى ندارد ، زيرا عربها در ظروف توسعه داده و قائل به توسعه استعمالى آن مىباشند به طورى كه مىتوانند قبل از الفاظ صدارت‌طلب نيز قرار گيرد هرچند آن ظروف معمول عامل بعد از آن الفاظ صدارت‌طلب باشند بنابراين چون « قليلا » صفت براى ظرف زمان « زمان » است به